जनता सचेत जूसां सरकारं वास्ता मयाः

जनता सचेत जूसां सरकारं वास्ता मयाः

   ने. स. ११३६ पोहेलागा पारु          बिराजकाजी राजोपाध्याय

तारा प्रधान । वय्‌कः थौंकन्हय् नेपालभाषा केन्द्रिय विभागय् नेपालभाषाय् स्नातकोत्तर तगिंया विद्यार्थी खः । छम्ह नेवालं नेपालभाषा विषय कयाः ब्वनेगु बांलाःगु खँ खः, तर छुं विशेष खँ मखये नं फु । छम्ह नेवालं नेपालभाषा ब्वन, छु तःधंगु खँ ले ? गुलिसिया म्हुतुं थथे नं पिहां वयेफु । तर तारा प्रधानया नेपालभाषा विषयया अध्ययन धाःसा विशेष हे जुयाब्यूगु दु । छाय्‌धाःसा वय्‌कः नेपालभाषा ब्वनेगु हे नितिं सिक्किमंनिसें थन झायादीगु खः । नेपालय् च्वनाः नेपालभाषा अध्ययनया झ्वलय् वय्‌कःया अनुभवयात कयाः वय्‌कःया नेवाः दबूलिसेया खँल्हाबल्हा थन न्ह्यब्वयाच्वना । (सं.)

 

  • थौंकन्हय् नेपालभाषाया अध्ययनया ज्या गथे जुयाच्वंगु दु ?

आःला न्ह्यइपुस्से हे च्वनाच्वंगु दु । अध्ययनया ज्या बांलाक हे न्ह्याःवनाच्वंगु दु । न्हापा ला जितः तसकं हे थाकूगु खः । उखे सिक्किमय् नेवाः भाय् ल्हायेगु बानी मदु । जि थन वयाबलय् नेवाः भाय् ल्हायेमसः, थु नं मथू । अज्याःगु अवस्थाय् न्हापा न्हापा ला क्लासय् च्वनेबलय् छुं हे थुइमखु, तसकं हे थाकूगु खः । तर आः क्लासय् च्वँच्वं दक्वं थुयावन, गुरुपिनि ग्वाहालिं ब्वनावँवं आः अःपुयावंगु दु ।

 

  • सिक्किमंनिसें थन थ्यंक नेपालभाषा ब्वं वयेगु बिचाः गुकथं वल ?

न्हापा न्हापा ला जितः थज्याःगु बिचाः दुगु मखु । कल्पना म्याडमपिन्सं थन वनाः ब्वँ हुँ धयादिल । थन वयाबलय् खास ला जि खुलाया नितिं जक वयागु खः । खुला थन च्वनाः नेवाः भाय् सयेकाः लिहां वनेगु बिचाः खः ।
थन वयाः तुलसी सरयात नापलानाः एम.ए. जोइन याना । क्लासय् च्वँच्वं ब्वनावँवं एम. ए. लेभल कम्प्लिट हे यानाः लिहां वने धकाः जिं ब्वनेगु ज्यायात निरन्तरता बियाछ्वया ।

 

  • छुं हे मथूगु अवस्थाय् अभ्यास गुकथं याना वनाले ?

शुरुइ ज्वजलपा सफू स्वस्वं अभ्यास याना । छेँय् भौजुपिं नापं नेवाः भासं खँ ल्हायेगु याना । थन गुरुपिन्सं नं स्यना बियादी ।

 

  • नेपालभाषा ब्वनेगु नितिं प्रेरणा सुपाखें दत ?

मुख्य रुपं ला तुलसीलाल सर हे खः प्रेरणा । खुला जक ब्वनाः लिहां वनेत वयाम्ह जितः एम.ए. लेभल पुरा हे यायेत नं वय्‌कलं हे प्रेरीत यानादीगु खः । लिसें जि नेवाः भाय् थु हे मथूगु अवस्थाय् ब्वनेगु नितिं ग्वाहालि बियादीम्ह नं वय्‌क: हे खः ।

 

  • आः थन नेपालभाषा एम.ए. सिधयेकाः योजना छु दु ले ?

जिगु बिचाः ला अन वनाः नेवाः भाय् मसःपिन्त नेवाः भाय् ल्हाकेगु खः । अन नेवाः भाय् ल्हायेगु बानी मदु । अनया मनूतय् दथुइ नेवाः भाय् ल्हायेगु लकस दयेके जितः मन दु । अन स्कूलय् नेवाः भाय् ब्वंकूसां नेवाःतय्‌गु छेँय् नं स्कूल तापाः । आः अन वनाः स्कूल नं जुइफु, मेमेगु अफिस नं जुइफु, नेवाः भाय्‌या नितिं छुं ज्या याये । वालय् छकः अथवा लच्छिइ छकः अन सकसितं मुंकाः नेवाः भाय् गथे यानाः ल्हायेगु धकाः अभ्यास याके ।

अनं सिक्किम हेराल्ड धइगु नेवाः पत्रिका पिहांवः । उगु पत्रिका प्रचलित लिपिइ हे पिदनाच्वंगु दु । उकीयात अझ बांलाका यंकेत नं छुं याये । पत्रपत्रिका, भेला आदि छु यानाः जी, सिक्किमय् नेवाः भाय्‌या प्रचार यायेगु व स्यनाबीगु जिगु आज्जु खः ।

 

  • सिक्किमय् नेवाः पत्रिका नं पिदं, अन येँयाः हनेगु नं न्ह्याःगु दु, स्कूलय् नेवाः भाय् नं ब्वंकू । थ्व ल्याखं स्वयेबलय् तुलनात्मक रुपं अनया नेवाःतय्‌के चेतना ला आपाः हे दुगु खनेदुनि ?

आः ला यक्व हे चेतना वःगु दु । न्हापा न्हापा ला भाय् नं मस्यू । थौंकन्हय् इन्द्रजात्रा हनी, सापारु न्यायेकी । इन्द्रजात्राय् थनया कुमारीया फोटो तयाः रथजात्रा याइ । गबलें गबलें थनं हे सःताः पुलुसिक, लाखेय् नं पिकाइ, धुन्या नं पिकाइ । स्कूलय् ब्वंकेगु नं यात । अथेसां स्कूलं लिहांवनाः ला छेँय् खय् भासं हे खँ ल्हाइ अले नेवाः भाय् ल्हायेगु बानी मदयाः ल्वःमनावनी ।

चेतना दयावल, तर नेवाः भासं खँ ल्हानाजुइगु लकस धाःसा विकास मजूनि । भाषा ल्हाकेगु ल्याखं अन अझं तसकं थाकुनि । अन गामय् छेँय् नं तापाक तापाक दयाच्वनी । अन आः झीसं झीसं हे कुतः यायेमानि । न्यादँ न्ह्यः व आः ला यक्व ह्यूपाः वयेधुंकल । व ल्याखं स्वयेबलय् छुं ई लिपा भाय् ल्हायेगु लकस नं दयावइ धकाः आश काये थाय् ला दु ।

 

  • अन सरकारपाखें भाय्‌या नितिं गुलितक्क ग्वाहालि दु ?

मुख्य ला सिक्किम सरकारपाखें नेवाः भाय्‌यात नं मान्यता ब्यूगुलिं हे जिपिं नं सचेत जुयागु खः । इन्द्रजात्रा हनेत नं सिक्किम सरकारपाखें ग्वाहालि दु । स्कूल स्कूलय् नं नेवाः भाय् ब्वंकू, शिक्षकपिन्त बांलाःगु आम्दानी दु । नेपालभाषालिसें अन मेमेगु स्थानीय भाषा संरक्षणया नितिं, उत्थानया नितिं सरकारपाखें ग्वाहालि, तिबः गाक्कं दु हे धायेमाः ।

 

  • तुलनात्मक ल्याखं सिक्किम सरकार स्वयां नेपाल सरकारपाखें जाती, भाषायात यानातःगु व्यवहार गथे ताः ?

थन ला ग्व, सरकारं उलि छुं याःगु मखना जिं । बरु थःथःपिन्सं भाषाया निम्तिं यानाच्वंगु दु । तर सरकारं उलि मयात । अन सरकारं मान्यता बियाः जनतायात सचेत दयेकल । थन ला जनता सचेत जूसां सरकारं वास्ता मयाःगु हे खना जिं । सिक्किम सरकारं याये थें थन नं यानाब्यूगु खःसा ला स्वनिगलय् नेवाः भाय् गन थ्यनी जुइ ।

Views: 92

Comments