नोबल सिरपाः थुज्वःगु दयेके मन दु

नोबल सिरपाः थुज्वःगु दयेके मन दु

   ने. स. ११३६ पोहेलाथ्व दशमि          बिराजकाजी राजोपाध्याय

वंगु थिंलागा पंचमि कुन्हु मां भाय् पुचः यलयात थुगुसीया हेमराज हःपाः सिरपाः बीगु ज्या जुल । लिपि लिसें बौद्ध विद्वान हेमराज शाक्यजुया नामं नीस्वनातःगु १०द्वः तकाया उगु सिरपाः लःल्हायेगु ज्याझ्वलय् हेमराज शाक्यजुया चीधिकःम्ह काय् भाजु सुरेन्द्र शाक्यं सिरपाःया राशि थकयाः छत्थुं छगू लख तका थ्यंकागु घोषणा यानादिल । भाजु सुरेन्द्रया थुगु घोषणां ज्याझ्वःया ब्वतिमित तसकं लय् नं ताल सा आपाःसित भावुक नं दयेकल । हिमालय नेटवर्कया नायः जुयाः विदेशय् नेपालयात प्रमोशन यायेगु ज्या यानाच्वनादीम्ह वय्कःया नेपालभाषा, संस्कृतिया उत्थानया नितिं यक्व हे मन क्वसाःगु खनेदत । वय्‌कः भाजुलिसे नेवाः दबूया खँल्हाबल्हा :

 

  • हेमराज हःपाः सिरपाःया गुकथं शुरुवात जुल ?

१९८९य् जिमिगु परीवार जापान चाःह्यू वनागु । उगु इलय् टोकियो यूनिभर्सिटिइ बौध्द धर्म सम्बन्धि तःधंम्ह विद्वान नाकामुरा हाजिमें युनिभर्सिटिइ विद्वानतय् दथुइ नेपालय् बुध्द धर्म सम्बन्धि प्रवचन कार्यक्रम तयेमाल धकाः बाःयात इनाप यात । व हे कथं बाः नं अन नेपालया बुध्द धर्मया बारे प्रवचन बियादिल । ज्याझ्वलय् वःपिं बिद्वानत तसकं प्रभावित जुल । अन च्वंपिं विद्वानतय्‌सं नेपालया बुध्द धर्म सम्बन्धि सयेकेगु इच्छा यात । बाः नं सकसितं स्यना नं बिल । लच्छि धकाः वनागु, अन स्वला च्वनावया ।

अनं लिहां वयेधुंकाः आः नेपालय् नं झीगु धर्म, संस्कृति, भाषा थकायेगु नितिं प्रोत्साहन बीगु नितिं छुं यायेमाल धइगु खँ जूगु कथं छगू सिरपाः नीस्वनेमाली धकाः बाः नं धयादिल । बाः व सत्यमोहन जोशीजु तसकं मिले जूपिं पासापिं । वसपोलपिं निम्हं नापं च्वनाः खँ ल्हानाः लोक साहित्य परिषदय् अक्षय कोष नीस्वनाः नेपाल सम्वत ११११य् न्हापांगु खुसी ब्लुस्टार होटलय् ज्याझ्वः यानाः थुगु सिरपाः न्ह्याःगु खः ।

 

  • थुगु सिरपाः छिगु हे अबुजु हेमराज शाक्यजुया नामय् दयाच्वंगु जुल । वय्‌कःया ब्यक्तित्वबारे नं भचा कनादी ला ?

जिमि बाः थम्हं सःगु स्यूगु मेपिन्त स्यनाबीत गबलें नुगःस्याना मद्यू । गुलि आपाः मनूत न्यनेकने यायेत, सयेकेत सीकेत वल धाःसा वय्‌कः झन लय्‌ताइ । थथे स्यनेकने याःगु बापतय् सुयाकें छतका धेबा काःगु धइगु तक्क नं जिं मस्यू । थःगु अध्ययन अनुसन्धान मेपिन्सं कयाः थःगु नामय् पिकाइ ला धकाः मेमेपिनि बिचाः दयाच्वनी । तर बाःयाके थज्याःगु भावना पटक्क हे मदु ।

 

  • हेमराज सिरपाःया राशि न्हापा ला १०द्वः तका जुयाच्वंगु खत । छक्वलं हे १ लख तका थ्यंकेगु बिचाः गुकथं वल ?

बाः मदुगु न्यादँ फुत । थःगु धर्म, संस्कृति, भाषाया उत्थानया नितिं बाः नं थःगु जीवन हे समर्पण यानाबिज्यात । झीगु भाषा, धर्म, संस्कृति देशय् थहांवंगु स्वयेदत धाःसा जि नं छम्ह नेवाः जुयाः, हेमराज शाक्यया काय् जुयाः छुं याना धइगु मनयात सन्तोष नं दइ । बाःया इच्छा नं पूवनी नापं समाजयात बांलाइ धइगु मनय् न्ह्याब्लें लुयाच्वनीगु । उकिया नितिं मेगु छुं मखुसां स्वां छफ्वः सां छायेफइला धइगु ल्याखं यानाच्वंपिं मनूतय्‌त हःपाः बीगु धइगु भावनां शुरुवात यानागु खः ।

आः थ्व १०द्वः तकां १ लख थ्यन । थुलि राशिया सिरपाः धइगु नेपालभाषाया क्षेत्रय् दक्कले तःधंगु हे खत धइगु नं न्यना । जि थुलि यानाः जिगु ज्या सिधल धइगु पक्का हे मखु । थुकिं जिं ज्या शुरु याना धइथें तायेका ।

थुकियात धेबा वा राशिया ल्याखं जक मखुकि, विवेक, ज्ञान व क्षमताया ल्याखं अले भाषा, समाज, धर्म, संस्कृतिया उत्थानया नितिं बीगु राष्ट्रिय स्तरया सिरपाःया तगिंतक्क थ्यंकेगु आज्जु खः । गथे नोबल सिरपाः धयाकथं हलिंया दक्कले तःधंगु सिरपाः धयाथें विदेशय् थ्यंक मखुसां देशय् दुने थ्व पुरस्कारयात व हे कथं उत्साहजकन, व हे कथं आकर्षक सिरपाः दयेकाः ई कथं रकम नं थकाना वनेगु आज्जु दु ।

 

  • नेपालभाषा क्षेत्रय् सिरपाः वा सम्मान न्ह्याइ, निरन्तर मजूगु खनेदु । थुगु सिरपाःया निरन्तरताया नितिं छिं छु बिचाः यानादिया ?

आः थथेंयात ला जिं थःम्हेस्यां बचं बियाकथंया रकम बीगु बिचाः यानागु दु । जिगुपाखें ला गबलें नं दिकेमखु । थ्व जिगुपाखे जिमि बाःया नामय् स्वां छफ्वः छानाः श्रध्दान्जलि देछानागु खः । थ्व जिमि बाः व जिगु दथुइया बचं जूगुलिं जिगु मेमेगु ज्या न्ह्याथे जूसां जिगुपाखें थुगु सिरपाः दि हे मखु ।

थुगु सिरपाः बीगु भाला कयातःगु लोक साहित्य परिषदं नियमित रुपं याना वनेत वय्‌कःपिनिगु पुचलं उलि हे ग्वाहालि दइ धइगु विश्वासं नं जितः उलि हे दु ।

 

  • हेमराज शाक्य धयाकथं लिपि विशेषज्ञ वा लिपि विद्वान कथं काइ । भाषा लिपियात ल्याय्‌म्ह पुस्ताय् यंकेत थुगु सिरपाः बाहेक मेमेगु नं छुं यायेगु ग्वसाः दु ला कि ?

लिपिया विकासया नितिं नेपाल लिपि गुथि, मां भाय् पुचः, लिपि थपू गुथि आदि थुज्वःगु संघसंस्थात दु । वय्‌कःपिन्सं ल्याय्‌म्ह पुचःयात आकर्षण यायेत ज्या यानाच्वंगु दु धइगु जितः विश्वास दु । अथे हे याना वनेफयेमा धइगु नं मनंतुना दु ।

थुकथंया ज्या यानाच्वंपिन्त अझ बांलाक ज्या यानावनेत, हःपाः तिबः बीगु भावना जिके दु ।

 

  • थौंकन्हय् परीवर्तनया दथुइ यक्व हे नेवाःत देशं पिने नं च्वंवने धुंकल । थज्याःगु अवस्थाय् झीगु भाषा, लिपि, संस्कृतिया नितिं गुकथं न्ह्याःवनेमाः थें ताः छितः ?

थ्व जिगु मनय् नं लुयाच्वंगु हे खँ खः । गुलिस्यां नेवाः भाय् ल्हायेगु त्वःतेधुंकल, गुलिं नेपाः देशं पिहां वनेधुंकल । स्वनिगलय् दुने वा पिनेया जक खँ मखु, देशं पिने हे जूसां नेवाः भाय् ल्हातकि उम्ह मनू म्हमस्यूम्ह जूसां अथें हे भावनात्मक स्वापू जूवनी । नेवाःतय्‌गु एकता धइगु झीगु भाय् खः । अय्‌जूगुलिं झीसं भाय् म्वाका हे तयेमाः ।

उकिया नितिं छेँय् छेँय् ला नेवाः भाय् ल्हाये हे माल । उकिया नापं नेवाः बाहुल्य क्षेत्रय् नेवाः भाषं नं शिक्षा बियावन धाःसा थुकिं तःधंगु योगदान बी । उकिया नापं नेवाः एफ.एम., नेवाः टिभि, नेवाः पत्रपत्रिका यक्व हे पिहां वःगुलिं थुकिं छगू न्हूगु जागरण हःगु दु । संचार ख्यलं नं नेवाः भाय्‌यात म्वाकातयेत व पुनरुत्थान यायेत योगदान बियाच्वंगु दु । थुकियात नं विकास यानायंकेमाः अले स्कूल स्कूलय् नं ब्वंकेगु जुल धाःसा अझ बांलाइ ।

 

  • संचार ख्यःयात अझ धिसिलाक्क न्ह्यःने यंकेत छु याये फइ ?

छुं नं ज्या यायेत आर्थिक रुपं सम्पन्न मजुइक ज्या प्रभावकारी रुपं जुइथाकु । अय्‌जूगुलिं नेवाः संचार ख्यःयात धिसिलाकेत नेवाः समाजं आर्थिक पक्षपाखे हे तिबः बियावनेमाः । मुख्य यानाः व्यापार व्यवसाय यानाच्वंपिं नेवाःतय्‌सं थःगु विज्ञापन बीफु । एकपक्षीय रुपं ग्वाहालि जक यायेत वय्‌कःपिन्त थाकुचायेफु । तर संचार ख्यलं ला विज्ञापन नं यानाबीफु नि ।

मेगु धइगु जनचेतना थनेगु ज्या जुइमाल । नेवाःतय्‌सं झीगु भाय् थकायेत संचार ख्यःयात तिबः बीमाः धकाः थुइकेमाल, थुइकाबी माल । अज्याःगु ज्या यायेत छगू पुचः हे दयेकेफत धाःसा बांलाइ । छगू पुचः थुकी हे फोकस जुयाः ज्या याइबलय् उन्नती जुइ थें ताः जितः ।

Views: 79

Comments