याःगु हे खःसा नेपाःया एकिकरण नेवाःतय्‌सं याःगु खः

याःगु हे खःसा नेपाःया एकिकरण नेवाःतय्‌सं याःगु खः

   ने. स. ११३६ पोहेलाथ्व दुतिया          बिराजकाजी राजोपाध्याय

देशय् गणतन्त्र वल, जुजु चिलावने धुंकल । तर झी अझ नं छम्ह जुजुयात महाजुजु दयेकेगु कुतलय् दनि । देश दासतां मुक्त जुइधुंकूगु अवस्थाय् आः वयाः झीसं पुष २७ यात गुकथं कायेगु धकाः छकः बिचाः मयासे हे मज्यू ।

नेपाल एकिकरण याःम्ह धकाः पृथ्वीनारायण शाहया बुदिंया दिं पुष २७ यात एकता दिवसया रुपय् हनेमाःगु सः थ्वयाच्वन । छु धात्थें हे नेपाःया एकिकरण पृथ्वीनारायण शाहं हे याःगु खःला ? धात्थें धायेगु खःसा मखु, नेपाःया एकिकरण पृथ्वीनारायण शाहं याःगु ख हे मखु । याःगु हे खःसा नेपाःया एकिकरण नेवाःतय्‌सं हे याःगु खः ।

नेपाःया एकिकरणया इतिहास थुइकेत पंचायत कालय् महेन्द्रं थःगु वंशया गुणगान जक दुथ्याकेबियाः परिमार्जन याकूगु पाठ्यसफूत ब्वनाः मगाः । उगु कथंया हे सफू ब्वनेबलय् नं छता खँ खुलस्त धयातःगु दु, पृथ्वीनारायण शाहं रणजित मल्लया काय् वीरनरसिंह मल्ललिसे त्वाय् चिनाः ख्वपय् दुहांवःगु खः । ख्वपय् दुहांवयाः थन मल्ल जुजुतय्‌गु लाय्‌कूया वैभव खंबलय्, मल्ल जुजुतय् लुँया सिंहासन खंबलय् सिँया सिंहासनय् च्वनाच्वंम्ह पृथ्वीनारायणया नुगः मूगु खः । व धुंकाः पृथ्वीनारायणं स्वनिगः थःगु ल्हातय् लाकेगु जाः ग्वयेगु ज्या न्ह्याकूगु खः ।

gorkha-durbar

पृथ्वीनारायण शाहया आज्जु धइगु ला स्वनिगः हे त्याकाकायेगु खः । तर छत्थुं स्वनिगः त्याकाकाये मफुबलय् स्वनिगःयात नाकाबन्दिइ लाकेत स्वनिगः जःखःया थाय् नं त्याकाकाःगु खः । स्वनिगः जःखःया थाय् त्याकेधुंकाः थःगु योजना कथं स्वनिगःयात नाकाबन्दि यानाः स्वनिगःबासीतय्‌त नयेत्वनेत वाथावाथा कंकाः हे त्याकाकाःगु खः ।

थौं गुकथं झीसं नाकाबन्दिया मार फयाच्वना, उगु इलय् नं अथे हे अथवा आः स्वयां आपाः सास्ती फयेमाःगु अवस्था ब्वलंगु खः । नाकाबन्दिं जनतायात गुलि सास्ती जुइयः धइगु आः झीसं प्रत्यक्ष थम्हं हे भोगे याना हे च्वनागु दु ।

पृथ्वीनारायण शाहं थःगु राज्य गोरखाया विस्तार जक यात, नेपालया एकिकरण मखु । स्वनिगः त्याकेधुंकाः नं वं थःगु राज्ययात गोरखा हे धयातःगु खः, नेपाल मखु ।

उगु इलय् पृथ्वीनारायण शाहं हाचां गायेत सखे छगू नं युध्द अपराध मत्वःतू । न्ह्याग्गु कथंया नं युध्द अपराध यानावंगु दु पृथ्वीनारायणं । युध्द ल्वाःवःपिं जक मखु, छेँय् छेँय् च्वनाच्वंपिं मस्त तकं स्यानाबिल, मिस्त गुलि स्यंकाबिल ।

धर्मया नामय् मनूतय्‌त स्यानाब्यूबलय् थःगु ज्यान जोगे यानावंपिं नेवाः क्रिस्चियनत थौंतल्ले बेतियाय् च्वनाच्वंगु दनि । किपुलिइ च्वंपिनिगु न्हाय् व न्हाय्‌पं ध्यनाबीगु ज्या यात । थ्व खँ स्वीकार मयाइपिन्सं किपूया छ्याकः ल्वहँतय् किपूमितय्‌सं इरुथिरु जुक्वपतिं छाय् थुकलं बीगु याइ धइगु खँया लिसः बीफैला ? किपूमिया न्हाय् ध्यनाः व दक्वं द्वँचिने यंकूगु थाय्‌यात न्हायद्वँ छाय् धाल उकिया लिसः बीफैला ?

prithvi

युध्द क्वचायेधुंकाः नं नेवाः भाय् ल्हाःगु तालकि, नेवाःतय्‌सं थःगु जात्रापर्व न्यायेकलकि हे ज्वनायंकेगु, स्यानाबीगु याःगु खः । युध्द क्वचायेकाः नं थथे जनतायात दुःख बीगु गुगु कथंया धर्म जुल, व मस्यू । देशय् छगू जक भाषा, छगू जक धर्म, छगू जक जातियात उच्च थाय् बियाः मेपिन्त क्वत्यलाः दने हे मफयेक जँ हे त्वथुलाः तयाबीगु ज्या गुम्ह राष्ट्रया धर्म खइ, व नं अनुत्तरित तिनि ।

थुकथंया अवस्थाय् नेवाःत पृथ्वीनारायणय् विरोधय् कुहांवःगु खः । नेवाःतय्‌गु विरोधयात फये हे मफयेधुंकाः तिनि ‘का छिमिगु नासो छिमित हे लितबिल’ धकाः राज्यया नां नेपाल ला तयाबिल । तर अझ नं थःगु वर्चस्व ल्यंकातयेत थःगु विरोधय् कुहांवःगु पुचःया नायःयात पालाः स्यानाब्यूगु खँ ल्वःमंकेमज्यू । (रास जोशीया न्ह्यलं ल्हायेमफूगु सत्य ब्वनादिसँ)

अथे उम्ह मनूयात स्यानाः कुमारी छेँया न्ह्यःनेच्वंगु दबुलिइ थुनाब्यूगु खः । उगु दबूयात थीमज्यूगु दबू धायेगु याः । उगु दबूयात छाय् थीमज्यू धयातल धइगु खँया लिसः नं राष्ट्रिय एकता दिवसया पक्षधरतय्‌सं मस्यूगु जुइफु ।

थुकथं थःगु विशाल राज्यया म्हगस म्हंकाः राज्य विस्तारय् जाःम्ह पृथ्वीनारायण शाहया नामय् राष्ट्रिय एकता दिवस हनेगु अले पृथ्वीनारायण शाहं अन्याः व अत्याः यानाः स्यानाब्यूपिं धात्थें नेपाल एकिकरण याःपिं थः पुर्खातय्‌त ल्वःमंकेगु गुलित पाय्‌छि जुइ ?
आः ई वःगु दु, झीत ययेकं मययेकं लादेयाःगु शिक्षां पिहांवयाः धात्थेंया इतिहासयात थुइकेगु । थः पुर्खां याःगु एकिकरणया श्रय झीसं छाय् कतःपिन्त ब्यूजुयाः व थुइकेगु, बिचाः यायेगु ई थौं हे खः ।

Views: 178

Comments