ज्यापुतय्गु विकास मेमेपिनिगु नं विकास खः

ज्यापुतय्गु विकास मेमेपिनिगु नं विकास खः

   ने. स. ११३६ थिंलाथ्व त्रयोदशि          बिराजकाजी राजोपाध्याय

यःमरि पुन्हि झीगु न्ह्यःने वयाच्वंगु दु । उकिया नापं ज्यापु समुदायं हना वयाच्वंगु १२क्वःगु राष्ट्रिय ज्यापु दिवस नं हनेत्यंगु दु । उकिया झेवलय् ज्यापु दिवसया ग्वसाः ग्वया वयाच्वंगु ज्यापु संस्कृति विकास कोषया मू छ्यान्जे सन्तकुमार महर्जनलिसे नेवाः दबूया खँल्हाबल्हा न्ह्यब्वयाच्वना । – सं.

  • थुगुसीया १२क्वःगु राष्ट्रिय ज्यापु दिवसया तयारी छु गुकथं जुयाच्वंगु दु  ?

आः राष्ट्रिय ज्यापु दिवसय् बसन्तपुलिइ तःजिगु समारोह जुइ । उगु समारोहया मू आकर्षण धइगु अन प्रधानमन्त्री मू पाहां कथं झाइ ।
थुगु समारोह न्यायेकेत गज्याःगु परीकल्पना धाःसा ग्वसाः खलः ज्यापु संस्कृति विकास कोष खःसा दँय्दसं छगू छगू त्वाःयात कजि कथं ल्ययेगु खः । थुगुसीया कजीया पाः मरुया श्री अशोक विनायक गुथियात लःल्हानागु जुल ।

आः संघसंस्था, खलःपुचः आदियात समारोहस ब्वति काः वयेत, पाहां, मू पाहां आदि सकसित पत्राचारया ज्या करीव क्वचाल । कार्यक्रमया तयारी लिपांगु चरणय् थ्यंगु दु ।

  • थुगु पालय् छुं न्हूगु वा विशेष छुं जुइत्यंगु दु ला ?

थुगुसी नं न्हापा न्हापा थें ज्याझ्वः यानाः कोषं दँय्दसं बिया वयाच्वनागु पदक, सम्मान, अलंकार आदिं छायेपीगु जुइ ।

न्हापा स्वयां पृथक रुपं छुं यायेगु ग्वसाः मदु । थुगुसी हे ज्यापुलिसें समग्र समाज व संस्कृतिया उत्थानय् थःगु जीवन पानादीम्ह न्ह्यलुवा चक्रमान डंगोलजु मदुगुलिं नं थुगुसी न्हापा न्हापा न्ह्यानावःगु थें नियमित कार्यक्रम जक यायेत्यनागु दु ।

  • चक्रमान डंगोलजुयात सम्मान वा श्रद्धान्जलिया नितिं ज्यापु दिवसया ज्याझ्वलय् छुं ज्याझ्वः मदुला  ?

थुगु पालय् प्रधानमन्त्री वइगु ज्याझ्वलय् वय्कःया किपा न्ह्यःने तयाः सम्मान बीगु ज्या यायेत्यनागु दु ।

तर लिपा स्व. चक्रमान डंगोल प्रतिष्ठान दर्ता यायेत विधान दयेकाच्वना । वय्कःया दकिला ला मवःनि । वय्कःया स्मारिका नं पिकायेगु, वय्कःया नामं कोष दयेकेगु, वय्कःया नामं सम्मान बीगु नितिं झी आः गृहकार्य यानाच्वनागु दु ।

  • ज्याझ्वलय् गुगु कथंया सम्मानत जुइत्यंगु दु ?

सम्मानया खँ ल्हायेबलय् ज्यापु जक मखु, समग्र नेवाः समाजया अध्ययन, अनुसन्धान, उत्थानया नितिं ज्वः मदुगु ज्या यानादीपिं गैर ज्यापु यात ज्यापु प्रज्ञा धकाः सम्मान याना वयाच्वनागु दु ।

अथे हे शिक्षा ख्यलय् बांलाःगु ज्या याःम्ह ज्यापुयात सरस्वती पदक, मिसा ख्यलय् योगदान ब्यूम्हेसित महिला शसक्तिकरण, उद्योग ख्यलय् ज्यापु उद्यमि, खेलकुद, स्वास्थ्य, पत्रकारीता, संगीत आदि विभिन्न विधाय् ज्यापु प्रतिभा, मस्तय्त ज्यापु बाल प्रतिभा आदिया लिसेलिसें बांलाःगु ज्या याना च्वनादीम्ह ज्यापु अथवा गैर ज्यापुयात विशेष सम्मान धकाः बीगु यानाच्वनागु दु ।

उकिया नापनापं नेवाः, ज्यापु संस्कृति, संस्कार आदिया ख्यलय् ज्वः मदुगु योगदान बियाच्वंपिन्त नं बिस्कं हे सम्मान याना । गथेकि न्हापा झीसं फूबरेयात सम्मान याना, द्यःया पुजारी कथं ज्या यानाच्वंपिन्त सम्मान याना ।

ज्यापु संस्कृति विकास कोषया संरक्षक तीर्थराम डंगोलजुं थः व थःगु जहानया नामं तेज तीर्थ कोष स्थापना यानादीगु दु । व कोषया नामं ज्यापुतय्गु बाजं, संस्कृति, संगीत ल्यंकेत योगदान ब्यूगु संस्थायात सम्मान यायेगु जुइ । थ्व दक्वं सम्मान ज्यापु दिवसया समारोहस मू पाहां प्रधानमन्त्रीया ल्हातं बीकेगु यानाच्वनागु दु ।

  • ज्यापु दिवस हनेगु बिचाःया गुकथं पिदन ?

नेपालय् दच्छिया दुने राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय यानाः उत्सव कथं थीथी दिवस वा डे हनाच्वंगु दइ । न्हिं छगू धइथें दिवस दयाच्वनी । उकथं झी ज्यापुतय्गु दिवस नं छाय् महनेगु धइगु सोच पिहांवल ।

उगु सोचय् चक्रमान दाइ नं पुर्खापिन्सं यानाथकूगु न्हूगु पुस्तायात लःल्हायेत ज्यापुत धइपिं सु धकाः सकसितं म्हसिके माल । ज्यापु धइपिं सु, ज्यापुतय्गु संस्कृति छु, ज्यापुतय् सामाजिक, राजनैतीक, आर्थिक अवस्था छु दु आदि खँ सकसितं थुइकाबी माल । बांलाःगु पक्षयात झीसं अंगिकार यायेमाल । ज्यापुप्रति गर्व तायेमाल ।

नेवाः संस्कृति धाःसां, ज्यापु संस्कृति धाःसां उकियात बचे यायेत न्ह्यचिलेमाःगु झी हे खः । झीगु दुघाः ला झीसं हे जक स्यू । झीगु लागिं झीसं हे यायेमाः, कतःपिन्सं वयाः ला यानाबी मखु । व हे ल्याखं ज्यापु दिवस हनेगु जुयावंगु खः ।

  • ज्यापु संस्कृति विकास कोष शुरुवात गुकथं जुल ?

तीर्थराम डंगोलजु ५७ सालय् सांसदय् त्यात । उगु इलय् ज्यापु संस्कृतिया संरक्षणया नितिं धकाः २०द्वः दां फ्वनादिल । येँ महानगरपालिका दुने ज्यापुतय्गु ६३ त्वाः दु, प्रत्येक त्वाःयात २०द्व २०द्व तका माल धकाः तत्कालीन अर्थमन्त्री महेश आचार्ययाके फ्वनादिल ।

व ल्याखं ६३ त्वाःयात मुक्कं १२,६०,००० वल । व धेबा वयेधुंकाः चक्रमान दाइ नं थुकियात अवसरया रुपं कयाः छकः कयाः भ्वय् नयाः बन्द यायेगु खँ जुइमखु धकाः अक्षय कोष दयेकेगु प्रस्ताव तयादिल ।

व धुंकाः थीथी ज्यापु संघसंस्थालिसे सहलह यायेधुंकाः कौसि तोसाखाना ज्याकुथिं थुकियात व्यवस्थित रुपं न्ह्याकेत सामाकिज संस्था ऐन २०३४ अन्तर्गत संस्था हे दर्ता या धकाः धाल । व हे कथं ज्यापु संस्कृति विकास कोषया स्थापना जुल ।

  • ज्यापुतय्सं ज्यापु दिवसबलय् समग्र नेवाःतय्त कःघायेगु, समग्र नेवाःतय्त आवद्ध याकेगु कथं सोच दयेकेमाः धकाः नं सः थ्वयाच्वंगु दु ? छितः गथे ताः ?

झीगु नेपाल देश धइगु हे बहुभाषा, बहुजाती, बहुसंस्कृतिया देश खः । उकीसनं झी नेवाःतय् दथुइ नं विभिन्नता दु, थःगु हे भूमिका दु । नेपाःया जनसंख्याय् नेवाःत ६ प्रतिशत धइथें दु । उकी दुने नं नेवाःतय् दथुइ ज्यापुतय्गु जनसंख्या ४८ प्रतिशत धइथें दु ।

झीगु देश धइगु हे संस्कृति व प्रकृृतीया खँय् नांजाः । संस्कृतिया खँय् नं नेपालया म्हसिका हे नेवाःतय्गु भ्वय्, नखःचखः, जात्रापर्व, भेषभुषा थुज्वःगु नेवाः संस्कृति हे खः । थज्याःगु नेवाः संस्कृतिइ ज्यापुतय्गु यक्व हे भुमिका दु । बाजं थायेगु, द्यःपालाः कथं, खः दयेकेगु, खः सालेगु आदि आदि कथं ज्यापुतय्सं नेवाः संस्कृति दुने ज्यापुतय्गु भुमिका दु ।

आः ज्यापुतय्गु सांगठनिक विकास, सांस्कृतिक, राजनैतीक विकासया निम्तिं सकललिसे समन्वय यानाच्वनागु दु । आः थौंकन्हय् नं स्वल धाःसा शिक्षाया ल्याखं न्हापा स्वयां विकास जूसां ज्यापुत ल्यूने लानाच्वंगु दु । आः ज्यापुत शिक्षित जुयावन धाःसा नेवाःया ४८ प्रतिशत ब्व शिक्षित जुल नि । मेमेपिंलिसे सहकार्य यायां ज्यापुतय्गु विकास जुइगु धइगु मेमेपिनिगु नं विकास जुइ । ज्यापुतय्सं ज्यापुतय्गु नितिं जक यानाच्वंगु नं मखु ।

ज्यापु व गैर ज्यापु नापं जाना वनेबलय् नेवाःया हे स्तर थहांवनी ।

  • ज्यापुतय् दथ्वी नं विभिन्नता खनेदु । विभिन्नता दुने नं ज्यापुतय्गु नं विभिन्न संगठनत दु । उकियात ज्यापुतय् दथुइ विभाजन धकाः नं टिप्पणी याःगु खनेदु । धात्थें खःला ?

थौंया यूग धइगु २१सौं शताब्दि खः । २१सौं शताब्दि धइगु ज्ञान व सिद्धान्तया यूगु धाःसां जिल । मनूतय्सं गुलि गुलि न्हूगु न्हूगु ज्ञान कयायंकी, उलि उलि न्हूगु सिद्धान्त दयेकावनी । व हे कथं न्हूगु न्हूगु संस्था दयेकावनी ।

छिं धयाद्यूथे ज्यापुतय् दथुइ विभाजन ला मखु, ज्या यायेगु तरीका जक पाःगु खः । छगू संस्थाया मेगुलिसे आवद्धता हे मदुसां सहकार्य धाःसा जुयाच्वंगु दु ।

Views: 46

Comments