झीसं इन्धनया नितिं कर्पिनिगु ख्वाः स्वयेम्वाः

झीसं इन्धनया नितिं कर्पिनिगु ख्वाः स्वयेम्वाः

   ने. स. ११३६ कछलागा पारु          सम्पादक

ताः ई न्ह्यवनिसें वैकल्पिक इन्धनया रुपं ब्रिकट दयेकेगु ख्यलय् ज्या यानाच्वना दीम्ह ब्यक्ति खः सानुकाजी श्रेष्ठ । दिगो प्रविधी संस्थाया नामं संस्था चायेकाः वय्कलं थुगु ख्यलय् ज्या यानाच्वनादीगु खः । वय्कलं धयादी, झीसं फोहर धकाः वांछ्वया च्वनागु वस्तुतय्त म्हसीके फःसा ग्याँस, मत्चिकं धकाः उत्तर दक्षिणया ख्वाः स्वये हे म्वाः । वय्कःलिसे नेवाः दबूया खँल्हाबल्हा ।
छिं झीसं फोहरयात बांलाक छ्यलेफःसा इन्धनया अभाव फये मालीमखु धयाच्वनादिल । थ्व धात्थें सम्भव दुला ?
दक्कले न्हापां फोहर धइगु छु खः धकाः नि थुइकेमाल । धायेमाल धाःसा फोहर धइगु चीज हे मदु वास्तवय् । छेँय् सित्तिं वनीगु वा वांछ्वया वयाच्वनागु दक्वं चीजबीजत प्लाष्टिक, तरकारी आदिं पिहांवइगु सु, हः, ख्येँय् ख्वला आदि दक्वं छथाय् मुंकाः वांछ्वल धाःसा व फोहर का । आः उकियात पुनप्र्रयोग यायेज्यूगु ल्याखं छता छता यानाः मिले यानादिसँ । व फुक्क सामानं थःगु न्हाय्कं क्यनी का । वाउँचा, तरकारी आदिया सु, हः आदिया साः दयेकेगु ला, ब्रिकेट दयेकेगु ला । अथे हे भ्वं, ख्येँय्या क्रेड नं ब्रिकेटय् वनीगु जुल । प्लाष्टिकपाखें ब्वसा ज्वलं दयेकेज्यू । थुकथं झीसं आःतक्क फोहर धकाः म्हसीका वयाच्वनागु वस्तुयात म्हसीके फत धाःसा उकिं झीत यक्व ज्या ब्यू ।

धायेबलय् फोरह धयाच्वनागु वस्तुयात म्हसीके फत धाःसा इन्धनया अभाव जक ज्यनीगु मखु, फोहरया समस्या नं ल्यनीमखुत ?
एमदम हे । थीथी वस्तुया थःथःगु हे गुण दइ, थःथःगु हे गन्ध दइ । अज्याःगु थीथी गुण, थीथी गन्धया बिस्कं बिस्कं सामान छथाय् तयेबलय् नवइ, उकिं दुर्गन्ध ला फैले या हे याइ । नापं रोग नं न्यंकेफु । तर झीसं उकियात पुनप्र्रयोग यायेज्यूगु ल्याखं यात धाःसा इन्धनया अभाव छाय् फयाच्वनेमाल ।
सिँया छुं सामान दयेकल, मर्मत यात धाःसा सिँचुं पिहांवइ । न्हापा न्हापा झीसं सिँ, छ्याकं च्याकेगु । आः नं अज्याःगु छ्याकं वा सिँचुंयात ब्रिकेटया रुपय् हिलेजिल । झीगु परम्परागत अभ्यासयात ई कथं परीमार्जन यानाः यंकेफत धाःसा आःया नाकाबन्दिं यानाः झीसं गुगु सास्ती फये च्वनेमाल उकिं झीत याउँक हे मुक्ति चूलाइ ।
छिं धयाद्यूथे धात्थें हे झीसं फोहर धयाच्वनागु वस्तुयात म्हसिल धाःसा इन्धनया खँय् उत्तर दक्षिणया ख्वाः स्वयेमाली मखु ला ?
उत्तर वा दक्षिण स्वयेगु ला खँ हे मदु । न्हापा न्हापा उत्तर दक्षिण स्वःगु दु ला ? झी उत्तर दक्षिणया ख्वाः स्वयेमाःपिं हे मखुनि । आः झीके दुगु निपा ल्हाः छपा उत्तर व छपा दक्षिणय् छ्वयाः फ्वनीपिं जुयावल ।
झी स्वावलम्वि जुइगुपाखे बिचाः याये हे मालेधुंकल । माल धाःसा स्वये का धाल धाःसा झीसं गुकथं दुःख सी धकाः आः खन नि । झीसं न्हापा हे ब्याक अप ला बिचाः याना तयेमाल नि । स्वीच अन याःसा गाःगु सुविधा बिचाः यानाः छु याये ? इन्डक्सन कुकर, राइस कुकर धाःसां व नं पिनं हे वयेमाः । अले हाकनं लोड सेडिङ बढे जुल धाःसा आः व इन्डक्स वा राइस कुकर छु यायेगु ?
जिं न्हाचः धयाथे झीगु परम्परागत अभ्यास झीसं ल्वःमंकल । ईयात ल्वयेक झीसं परम्परागत अभ्यासयात परीमार्जन यानाः न्ह्याःवन धाःसा उत्तर व दक्षिणया खँ हे ल्हायेम्वाः । जिं छु न्यानाहया, उकिं छु ज्या कायेत्यना, व चा जुयावनीगु खः कि मखु, चा जुयावनीगु गुकथं ज्या यायेगु, चा मजुइगु छु यायेगु व बिचाः याये हे माः ।

थुकथं फोहरया ब्यवस्थापन वा पुनप्र्रयोग यानाः आःया मागयात पुर्ति यायेफइ कथं ब्रिकेट उत्पादन यायेफइ ला ?
थन जिं यक्वसित हे ब्रिकेट दयेकेगु तालीम बियाः । इन्धन अभावया इलय् मनूतय्सं वैकल्पिक उपाय नालेमाल धाइ, छगू जोश ज्वनाः तालीम नं काःवइ । तर जब बजारय् ग्याँस न्यायेगु दत, थःके दुगु सीप, थःके दुगु श्रोत साधन हाकनं ल्वःमंकाः व हे ग्याँसयागु हे बः काःवनी ।
जि याकःचां यानाः अथवा जिगु संस्था याकःचां यानाः मुक्कं नेपाः देय्या माग कथं उत्पादन यायेफइ जिं धायेमखु । तर थन सःपिन्सं, स्यूपिन्सं थःथःगु सीप यात छ्यल धाःसा, सकसिनं थःके थःके दुगु श्रोत साधनयात म्हसीका छ्यल धाःसा इन्धनया विकल्प कथं थुकिया गाक्कं उत्पादन यायेफइ । थुुकिं मागयात पूवंक हे पुर्ति यायेमफुसां यक्व हदतक्क पुर्ति याइ । थ्व ला छेँय् नं सित्तिं वंगु सामानया जक खँ जुल का । झीसं इन्धनया विकल्पया रुपय् बुँइ वांछ्वयाच्वनागु ला खँ हे मल्हानानि, प्राकृतिक श्रोतया ला खँ हे मल्हानानि ।
बुँइ पिहांवइगु फोहर धयाच्वनागु सामान वा प्राकृतिक श्रोतयात इन्धनया विकल्पया रुपय् गुकथं छ्यलेफइ ले ?
बुँइ अप्वः यानाः चा जुयावनीगु वा ध्वगिनावनीगु कथंया चीजबिज हे पिहांवइ । अज्याःगु चीजबिजयात नं न्हाचः झीसं खँ ल्हानाथें ब्रिकेटया रुपं इन्धनया ज्या नं कायेजिल, उकियात साःया रुपय् नं ज्या कायेफइगु जुल ।
आः प्राकृतिक श्रोत साधनया रुपं खँ ल्हाये । प्राकृतिक श्रोत धइगु लः, फय्, निभाः जुल । लःया ला अथें अभाव दु । फय्यात विन्डफार्म दयेकाः बिजुलि पिकायेज्यू । इन्धनया विकल्पय् निभाःयात ला झीसं वास्ता हे मयाना । निभाः ला त्वयाच्वंगु द हे दु । उकियात झीसं धेबा पुलेमाःगु नं मखु ।
छगू रिफ्लेक्टरया माध्यमं २५ डिग्रिया निभाःयात ५० डिग्रिइ गथे यानाः यंकेगु, अथवा १०० डिग्रिइ गथे यानाः यंकेगु व झीगु हे ल्हातय् दु । छगू रिफ्लेक्टर दयेकाः सोलार कुकर दयेकाः ज्या काःसा झीगु दैनिक जीवन तसकं सुव्यवस्थित जुइ । रीफ्लेक्टर दयेकेत नं थाकुगु मखु । झीसं नयेगु नसा ज्वलंत बिस्कुट, चाउचाउ, चकलेट आदिया दुनं पितः दुगु ¥यापरपाखें हे छगू रिफ्लेक्टर दयेकेफइ । उकी हे जा, केँ, तरकारी बुकेफइ ।
धायेबलय् झीके विकल्प गाक्क हे दु, जनचेतनाया कमिं यानाः हे झीसं दुःख सीमाल ?
पक्का हे खः । थन झीके जनचेतना मदयाः हे थथे दुःख सीमाःगु खः । पश्चिमातय् विकास जूगु नं व हे कारणं खः । इमिसं हरेक बिषययात कुत्तुकुली, दुग्यंक ज्ञान कायेत स्वइ । झी सुम्क जक च्वनी । इलं नं सुइतं पियाच्वनी मखु । कुत्तुकुलेमाः, सहलह यायेमाः, न्हूगु ज्ञानया एक्स्प्लोर यायेगु स्वयेमाः ।

Views: 73

Comments